KDV Nedir, Nasıl Hesaplanır?

KDV oranları

Türkiye'de üç temel KDV oranı uygulanır:

• %1: Temel gıda maddelerinin bir kısmı, gazete, dergi gibi ürünler
• %10: Gıda, konaklama, sağlık gibi indirimli orana tabi mal ve hizmetler
• %20: Genel oran; aksi belirtilmedikçe tüm mal ve hizmetler

Hangi ürünün hangi orana tabi olduğu Bakanlar Kurulu kararlarıyla belirlenir ve zaman zaman değişir. Emin değilseniz mali müşavirinize danışın.

KDV hariç tutardan KDV dahil tutara

En basit yön budur. KDV hariç tutarı orana göre çarparsınız:

KDV tutarı = Matrah × Oran

KDV dahil toplam = Matrah + KDV tutarı

Örnek: 10.000 TL'lik bir hizmet, %20 KDV ile:

• KDV: 10.000 × 0,20 = 2.000 TL
• KDV dahil toplam: 12.000 TL

KDV dahil tutardan KDV'yi ayırmak

Elinizde yalnızca KDV dahil toplam varsa, ters hesaplama yapmanız gerekir. Burada en sık yapılan hata, toplam tutarı doğrudan %20 ile çarpmaktır — bu yanlış sonuç verir.

Doğru formül:

Matrah = KDV dahil tutar ÷ (1 + Oran)

KDV = KDV dahil tutar − Matrah

Örnek: 12.000 TL KDV dahil tutardan KDV'yi ayıralım (%20):

• Matrah: 12.000 ÷ 1,20 = 10.000 TL
• KDV: 12.000 − 10.000 = 2.000 TL

Yanlış yöntemle 12.000 × 0,20 = 2.400 TL bulunurdu; aradaki 400 TL fark, fatura kesen için ciddi bir hatadır.

Ödenecek KDV ve devreden KDV

İşletmeler iki tür KDV takip eder:

• Hesaplanan KDV: Satışlarınızda müşteriden tahsil ettiğiniz KDV
• İndirilecek KDV: Alışlarınızda tedarikçiye ödediğiniz KDV

Ay sonunda ikisi mahsup edilir:

Ödenecek KDV = Hesaplanan KDV − İndirilecek KDV

Sonuç pozitifse bu tutarı devlete ödersiniz. Negatifse — yani alışlarınızın KDV'si satışlarınızınkinden fazlaysa — aradaki fark devreden KDV olarak sonraki aya aktarılır; devlet size para iadesi yapmaz, bir sonraki ayın borcundan düşülür.

Bu yüzden yoğun stok alımı yapılan aylarda ödenecek KDV çıkmaz, devreden KDV birikir.

KDV neden işletmenin geliri değildir?

En yaygın muhasebe hatası, KDV dahil ciroyu gelir sanmaktır. Tahsil ettiğiniz KDV size ait değildir; devlet adına geçici olarak elinizde durur.

Bu yüzden kârlılık hesabı her zaman KDV hariç (matrah) tutarlar üzerinden yapılmalıdır. KDV dahil tutarlardan kâr hesaplamak, kârınızı olduğundan yüksek gösterir.

Örnek: 120.000 TL KDV dahil satış ve 60.000 TL KDV dahil alış yapan bir işletmenin kârı 60.000 TL değildir. Matrahlar 100.000 ve 50.000 TL olduğundan gerçek brüt kâr 50.000 TL'dir; aradaki 10.000 TL ödenecek KDV'dir.

Beyan ve ödeme zamanı

KDV beyannamesi, kural olarak takip eden ayın belirlenen gününe kadar verilir ve aynı dönemde ödenir. Beyan dönemleri mükellefiyet türüne göre aylık veya üç aylık olabilir.

Beyanname verilmemesi veya geç verilmesi usulsüzlük cezası doğurur. Ödeme geciktiğinde gecikme zammı işler.

Güncel beyan ve ödeme tarihleri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından duyurulur; takvimi mali müşavirinizle takip edin.