Brüt Maaştan Net Maaş Nasıl Hesaplanır?

Brütten nete giden dört kesinti

Net maaş, brüt maaştan şu kesintiler düşülerek bulunur:

• SGK işçi payı (%14): Emeklilik, sağlık ve iş kazası sigortası için kesilir.
• İşsizlik sigortası işçi payı (%1): İşsiz kaldığınızda ödenek almanızı sağlar.
• Gelir vergisi: Kümülatif matraha göre artan oranlı kesilir.
• Damga vergisi (binde 7,59): Brüt ücret üzerinden kesilir.

SGK ve işsizlik primleri brüt ücretin tamamı üzerinden değil, SGK tavanına kadar olan kısmı üzerinden hesaplanır. Tavanın üzerindeki kazançtan prim kesilmez.

Gelir vergisi matrahı nasıl bulunur?

Gelir vergisi brüt maaşın tamamı üzerinden değil, vergi matrahı üzerinden hesaplanır.

Vergi matrahı = Brüt ücret − SGK işçi payı − İşsizlik işçi payı

Örnek: 60.000 TL brüt maaş için

• SGK işçi payı: 60.000 × %14 = 8.400 TL
• İşsizlik payı: 60.000 × %1 = 600 TL
• Vergi matrahı: 60.000 − 8.400 − 600 = 51.000 TL

Gelir vergisi bu 51.000 TL üzerinden, dilim oranlarına göre hesaplanır.

Vergi dilimleri ve yıl içinde maaşın düşmesi

Türkiye'de gelir vergisi artan oranlıdır ve dilimler yıllık kümülatif matraha göre işler. Yıl başında %15 ile başlarsınız; matrahınız biriktikçe üst dilimlere geçersiniz ve oran %20, %27, %35, %40'a kadar çıkar.

Bu yüzden brüt maaşınız hiç değişmese bile net maaşınız yıl içinde düşer. Çoğu çalışanın haziran-temmuz aylarında fark ettiği bu azalma bir hata değil, dilim değişiminin sonucudur.

Kümülatif matrah her yıl ocak ayında sıfırlanır; bu nedenle ocak maaşı genelde yılın en yüksek netidir.

İş değiştirdiğinizde eski işyerinden gelen kümülatif matrah devam eder. Bu yüzden yıl ortasında iş değiştirenlerin ilk maaşı beklediğinden düşük çıkabilir.

Asgari ücret istisnası

Tüm çalışanlar, brüt maaşları ne olursa olsun, asgari ücrete karşılık gelen kısım için gelir vergisi ve damga vergisi istisnasından yararlanır.

Bu istisna, hesaplanan vergiden düşülür. Yani 100.000 TL brüt kazanan bir çalışan da asgari ücret kadarlık kısım için vergi ödemez.

İstisna tutarları asgari ücretle birlikte her yıl güncellenir. Hesaplama yaparken güncel tutarları kullanmak gerekir.

İşverene maliyet: madalyonun diğer yüzü

Brüt maaş işverenin toplam maliyeti değildir. İşveren ayrıca şu payları öder:

• SGK işveren payı (genelde %20,5, teşviklerle düşebilir)
• İşsizlik sigortası işveren payı (%2)

Yani 60.000 TL brüt maaşın işverene maliyeti yaklaşık 73.500 TL'dir. Maaş pazarlığı yaparken bu farkı bilmek işe yarar: işverene 10.000 TL ek maliyet, size yaklaşık 8.200 TL brüt, ona da yaklaşık 5.800 TL net olarak yansır.